Niektóre choroby i zmiany skórne mają swoje podłoże w psychice. Zdarza się, że defekty na skórze są przyczyną złego samopoczucia, kiepskiego nastroju, bezsenności, zamartwiania się. Bywa też i tak, że człowiek uroi sobie, że ma jakąś chorobę skóry, bądź czuje swędzenie, którego w rzeczywistości nie ma. Powyższymi problemami zajmuje się psychodermatologia.

Psychodermatologia jest specjalnością z pogranicza psychiatrii, psychologii, dermatologii, medycyny estetycznej, kosmetologii. Tych wszystkich dziedzin, które dbają o wygląd, urodę, dobre samopoczucie człowieka, bądź o te wszystkie sprawy jednocześnie.
Zakres zainteresowań tej specjalności obejmuje zaburzenia, w których zmiany skórne pojawiają się, bądź nasilają, w wyniku emocjonalnego stresu - atopowe zapalenie skóry, łysienie plackowate, liszaj płaski, łuszczyca, trądzik różowaty, trądzik neuropatyczny, pokrzywka. A także: zmiany skórne związane z natrętnymi czynnościami (mycie rąk, drapanie, wyrywanie włosów, obgryzanie paznokci), zaburzenia psychiczne będące efektem zmian skórnych, zmiany na skórze (zwłaszcza te, które szpecą i utrzymują się przewlekle), które mogą być źródłem długotrwałego stresu i tym samym powodować wystąpienie problemów emocjonalnych czy wręcz zaburzeń psychicznych oraz zaburzenia psychiczne, w których „zmiany skórne” są wynikiem urojeń.
W tym ostatnim przypadku pacjenci fałszywie sądzą, że toczy ich jakaś choroba skóry, odczuwają halucynacje czuciowe (mają przekonanie, że czują świąd i pieczenie). Zaburzenia, w których występują urojenia i omamy nazywają się psychozami, a ich najczęstszą postacią jest schizofrenia. Takie „objawy skórne” czasem się w tej chorobie obserwuje. Psychozy mogą być również związane z organicznym uszkodzeniem mózgu lub uzależnieniem od alkoholu i narkotyków (na przykład tak zwane „robaczki kokainowe”).

Zdarzają się również zaburzenia psychiczne, w których nie ma zmian skórnych, ale dolegliwości czuciowe je sugerują - na przykład lęk może się przekształcać w objawy somatyczne, m.in. skórne. Takie sytuacje można zaobserwować w niektórych nerwicach oraz depresji (maski depresyjne). Pacjenci odczuwają świąd i pieczenie skóry, pomimo że nie można u nich stwierdzić żadnej konkretnej choroby skóry. Wykonują szereg badań, chodzą od lekarza do lekarza – trudno im uwierzyć, że psychika może generować takie objawy.

Warto również wspomnieć, że zaburzenia psychiczne mogą pojawić się po leczeniu dermatologicznym. Niektóre leki stosowane w różnych, najczęściej ciężkich, chorobach skóry (steroidy, leki przeciwgruźlicze, leki przeciwnowotworowe czy przeciwtrądzikowe) mogą spowodować u leczonych nimi pacjentów stany depresyjne, psychozy lub zaburzenia świadomości (np. majaczenie). Z drugiej strony zmiany skórne mogą wystąpić po lekach psychotropowych (łojotok, reakcje uczuleniowe, rumienie).

Wszystkie powyższe zaburzenia należy przede wszystkim skonsultować z lekarzem psychiatrą i wspólnie z nim ustalić czy istnieje ewentualna konieczność leczenia dermatologicznego lub ingerencji kosmetycznej.

Konsultacja psychiatryczna - dr n. med. Dariusz Wasilewski