Skóra nie starzeje się z dnia na dzień. Bardzo trudno jest określić przedział wieku, w którym rozpoczynają się w sposób widoczny procesy degeneracyjne, ponieważ przebiegają one stopniowo i powoli. Zaczynają się ukradkiem ok. 26. roku życia, kiedy to organizm przestaje rosnąć, i są zjawiskiem niezwykle skomplikowanym. W starzeniu się skóry odgrywają rolę dwa procesy: wewnątrzpochodny, czyli uwarunkowany genetycznie oraz zewnątrzpochodny, związany z promieniowaniem UV, zanieczyszczeniem środowiska, zbyt częstym sięganiem po używki i generalnie naszym trybem życia.

Endogenne starzenie się skóry odczuwają zwłaszcza kobiety pomiędzy 35. a 45. rokiem życia. Pierwsze drobne zmarszczki mają związek ze zmianami w naskórku. U osób młodych naskórek odnawia się prawidłowo w ciągu 28 dni. Z wiekiem proces regeneracji następuje wolniej, więcej czasu zajmuje wymiana komórek w skórze. Komórki produkują mniej lipidów warstwy rogowej (ceramidów), które odpowiadają za szczelność naskórka. W konsekwencji skóra ulega przesuszeniu i staje się szorstka.
Z czasem proces ten pogłębia się, docierając do włókien podporowych skóry właściwej. Zmiany zachodzą w strukturze włókien kolagenowych oraz sprężystych, które stopniowo tracą elastyczność, zbijają się, twardnieją, degenerują, aż w końcu ulegają rozpadowi. Fibroblasty zaczynają znacznie wolniej produkować nowy kolagen, przez co ilość kolagenu rozkładanego jest wyższa od produkowanego. Znacznie zmniejsza się także ilość kwasu hialuronowego, co prowadzi do utraty wody przez skórę. Cieńsza staje się również podściółka tłuszczowa.

Poza procesami starzenia uwarunkowanymi genetycznie, istnieją jeszcze czynniki egzogenne. Najważniejszym z nich, praktycznie niedostrzegalnym, jest codzienne działanie wolnych rodników. Są to niezwykle agresywne cząstki powstające z rozpadu rozmaitych substancji chemicznych, głównie wody i tlenu. Mają one zbyt duży lub zbyt mały ładunek elektryczny, czyli nadmiar lub brak jednego elektronu. Przez te właściwości dążą do wyrównania ładunku, a więc starają się oddać zbędny ładunek elektryczny lub ukraść go innym cząsteczkom. Każdy człowiek posiada mechanizmy obronne przed nadmiarem wolnych rodników, ale gdy jest ich zbyt wiele przyspieszają one proces starzenia się skóry: utleniają włókna kolagenowe, niszczą błony komórkowe, enzymy i lipidy skóry. Głównym źródłem wolnych rodników jest promieniowanie UV, dlatego też lekarze i kosmetolodzy tak bardzo przestrzegają przed jego nadużywaniem. Warto jednak pamiętać, że dla procesów starzenia się skóry większe znaczenie ma codzienne, niewielkie działanie promieniowania UV niż nawet dwutygodniowa ekspozycja w czasie urlopu. Z tego też powodu niezmiernie istotne jest stosowanie na dzień kosmetyków ze słabym filtrem przeciwsłonecznym.

Osobną sprawą mogącą przyspieszyć lub spowolnić procesy starzenia się organizmu jest nasza dieta, ale to już temat na kolejny artykuł...